على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
13
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى )
چاكران كارديدهء آزمودهء كافى بود به سمت پيشكارى و سردارى آنجا مقرر فرمودند و به ملاحظهء اينكه مبادا از اين اختلافات و انقلابات اغتشاشى در سرحدات خراسان واقع شود او را به چاپارى مأمور و روانه فرموده به لقب ظهير الدوله سرافراز و يكثوبجبّه ترمهء پولكدوز ، خلعت مرحمت فرموده روانه ساختند كه به زودى رفته متوجه نظم مملكت خراسان و سرپرستى رعيت باشد تا شاهزادهء معزى اليه هم به تعاقب با قشون و توپخانه و قورخانه و استعداد روانه شوند و بعون اللّه تعالى و تاييده بر خلاف سابق در مقام تهيه و تدارك تلافى اين كار به وجه احسن و اسهل برآيند . و چون مراسم قابليت و شايستگى محمد ابراهيم خان پسر محمدناصر خان ظهير الدوله مشهود حضور مرحمت ظهور سركار اقدس همايون شاهنشاهى بود مشاراليه را به نيابت اول ايشيكآقاسىباشى سرافراز فرمودند كه در غياب او مشغول و متوجه خدمات محوله به ايشيكآقاسىباشى باشد و به اعطاى يكثوبجبه به رسم خلعت قرين امتياز فرمودند » . تفاوت شگفتانگيزى كه بين دو خبر ديده مىشود اين است كه در مرآة البلدان حاكم خراسان را حسام السلطنه نوشته و در خبر روزنامه دولت عليه ايران شاهزاده مؤيد الدوله طهماسب ميرزا كه از روى قاعده بايد به خبر روزنامه بيشتر اعتماد كنيم زيرا خبر آن مقارن با انجام عمل داده شده و مرآة البلدان در سال 1296 ( هيجده سال بعد ) به پايان رسيده است گو اينكه يكى از اسناد محمد حسن خان اعتماد السلطنه همين روزنامهها بوده است . ظهير الدوله حاكم استرآباد مأموريت دوم ظهير الدوله در خراسان طول نكشيد و در سال 1278 به فرمان ناصر الدين شاه حاكم استرآباد شد . در همين مأموريت بود كه به مناسبت خدماتى كه انجام داده و تركمانان ناآرام را رام و مطيع ساخته بود به دريافت يك قبضه قمهء مكلل به الماس مفتخر گرديد . اين خبر با آبوتاب تمام در روزنامه دولت عليه ايران شماره پانصد و بيست و شش ( 526 ) پنجشنبه بيست و ششم محرم 1279 با تصوير كامل و جالب او كه مكرر در ساير متون كليشه گرديده است آمده . اين تصوير و تصوير قبلى به قلم استادانه محمد حسن خان صنيع الملك هنرمند گرانقدر و گمنام ايرانى كه هر اثرى از او در كشورهاى اروپائى در بازارهاى هنر به قيمتهاى گزافى خريد و فروش مىشود به تصوير كشيده شده و ما در اينجا عين آن را كليشه مىكنيم ، اينك متن خبر : « چون ظهير الدوله محمد ناصر خان ايشيكآقاسىباشى حاكم استرآباد و شاهرود و بسطام و غيره بعد از مأموريت به آن حدود از روى كمال كفايت و مردمدارى امور آن حدود را من حيث المجموع منتظم نمود و بىاينكه حاجت به سوق عسكر و استعمال اسلحه حربيه